1.3 Ελεύθερο Λογισμικό και Λογισμικό Ανοιχτού Κώδικα

Μέσα στη κοινότητα του Linux υπάρχουν δύο κύρια ιδεολογικά κινήματα. Αυτό του Ελεύθερου Λογισμικού το οποίο έχει ως σκοπό να κάνει όλο το λογισμικό ελεύθερο από τους περιορισμούς των πνευματικών δικαιωμάτων. Οι ακόλουθοι αυτού του κινήματος θεωρούν πως αυτοί οι περιορισμοί επιβραδύνουν τη τεχνική ανάπτυξη και είναι αρνητικό απέναντι στη κοινότητα.

Το κίνημα του Λογισμικού Ανοιχτού Κώδικα βαδίζει στα ίδια σχεδόν βήματα αλλά έχει μια πιο ρεαλιστική άποψη των πραγμάτων. Οι ακόλουθοι αυτού του κινήματος βασίζουν τα επιχειρήματα τους στα οικονομικά και τεχνικά προτερήματα του να υπάρχει λογισμικό ανοιχτού κώδικα, σε αντίθεση με τους ακολούθους του ελεύθερου λογισμικού που βασίζονται σε ηθικές αρχές.

Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά η οποία επιθυμεί να κάνει του κανόνες ακόμα πιο σκληρούς όσον αφορά το λογισμικό της.

Το κίνημα του Ελεύθερου Λογισμικού κατευθύνεται και ηγείται από την Εταιρεία Ελεύθερου Λογισμικού η οποία χορηγεί επίσης και το GNU project.

Το ελεύθερο λογισμικό είναι περισσότερο ιδεολογικό και μια συνηθισμένη φράση είναι ¨ελευθερία στο λόγο αλλά όχι τόσο όσο στη μπύρα". Ουσιαστικά, το κίνημα ελεύθερου λογισμικού προσπαθεί να διασφαλίσει δικαιώματα τόσο για τους χρήστες όσο και για τους προγραμματιστές. Αυτά τα δικαιώματα περιλαμβάνουν την ελευθερία του να χρησιμοποιεί κάποιος ένα πρόγραμμα για οποιοδήποτε λόγο. Για μελέτη και αλλαγή του πηγαίου κώδικα, για αναδιανομή του κώδικα και βεβαίως για να μοιραστεί τις αλλαγές τις οποίες έχει κάνει. Προκειμένου να διασφαλίσει αυτές τις ελευθερίες θεσπίστηκε το GNU General Public License (GPL) - Γενική Δημόσια Χρήση. H GPL λοιπόν παρέχει τη δυνατότητα στον καθένα να να διανέμει οποιαδήποτε πρόγραμμα το οποίο είναι κατοχυρωμένο από τη GPL αρκεί να διαθέτει μαζί το πηγαίο κώδικα και μπορούν να γίνουν οποιεσδήποτε αλλαγές στον κώδικα όσο αυτές γίνονται διαθέσιμες με τον υπόλοιπο κώδικα. Αυτό σημαίνει ότι από τη στιγμή που το πρόγραμμα είναι ανοιχτό στη κοινότητα τότε αυτό δε μπορεί να αποσυρθεί παρά μόνο αν ο κάθε ένας που έχει προσφέρει στο κώδικα συμφωνήσει κάτι τέτοιο. Τα περισσότερα προγράμματα που κυκλοφορούν για Linux βρίσκονται κάτω από την άδεια της GPL.

Πρέπει να σημειωθεί επίσης ότι η GPL δεν ορίζει τίποτα όσον αφορά τη τιμή. Όσο παράλογο και αν ακούγεται, κάποιος προγραμματιστείς μπορεί να θέσει κάποια τιμή στο πρόγραμμά του και ας είναι αυτό ελεύθερο λογισμικό. Η ελευθερία έχει να κάνει με το κώδικα και όχι με τη τιμή. (Αν κάποιος σας έχει πουλήσει, ή έστω δώσει, κάποιο πρόγραμμα ελεύθερου λογισμικού, τότε είναι υποχρεωμένος να δώσει και τον πηγαίο κώδικα μαζί με αυτό.)

Υπάρχει και άλλη μία γνωστή άδεια και είναι αυτή του BSD. Σε αντίθεση με τη GPL, η άδεια του BSD δεν έχει κάποιες απαιτήσεις για τη διανομή του πηγαίου κώδικα ενός προγράμματος. Το λογισμικό το οποίο είναι κατοχυρωμένο από την άδεια του BSD επιτρέπει την αναδιανομή του πυγαίου κώδικα είτε σε μορφή κώδικα είτε σε δυαδική μορφή. Ωστόσο τα διαπιστευτήρια του δημιουργού δε μπορούν να χρησιμοποιηθούν για διαφήμιση του προγράμματος. Επίσης δεν εμπλέκει τον δημιουργό σε περίπτωση που κάποιο πρόβλημα προκύψει από τη χρήση του προγράμματος. Αρκετό από το λογισμικό του Slackware είναι κατοχυρωμένο με την άδεια του BSD.

Υπάρχει ακόμη μία οργάνωση, νεότερη και στα χνάρια του κινήματος του Ανοιτού Κώδικα, και ονομάζεται Πρωτοβουλία Ανοιχτού Κώδικα – Open Source Initiative (OSI). Ο ρόλος ύπαρξης της είναι να υποστηρίξει το λογισμικό ανοιχτού κώδικα, δηλαδή το λογισμικό του οποίου κ πηγαίος κώδικας είναι διαθέσιμος αλλά επίσης και το εκτελέσιμο αρχείων έτοιμο να “τρέξει”. Η OSI δε προσφέρει κάποια ειδική άδεια χρήσης, αλλά αντί αυτής υποστηρίζει των διαφόρων τύπων αδειών χρήσης που υπάρχουν.

Η ιδέα πίσω από την OSI είναι να συγκεντρώσει όσες περισσότερες εταιρείες ασχολούνται με τον ανοιχτό κώδικα και να τους επιτρέπει να γράψουν οι ίδιες οι εταιρείες τις άδειες χρήσης η οποίες θα είναι στη συνέχεια θα είναι εγκεκριμένες από την OSI.

Είναι πολλές οι εταιρείες οι οποίες θέλουν να εκδώσουν το κώδικα προγραμμάτων τους αλλά δε θέλουν να γίνει αυτό κάτω από τη GPL. Έτσι, από τη στιγμή που δε μπορούν να αλλάξουν τη GPL, τους προσφέρεται η δυνατότητα να έχουν τις δικές τους άδειες χρήσης.

Ενώ η Εταιρεία Ελεύθερου Λογισμικού και η Πρωτοβουλία Ανοιχτού Κώδικα βοηθούν η μία την άλλη, δε είναι το ίδιο ακριβώς πράγμα. Η Εταιρεία Ελεύθερου Λογισμικού χρησιμοποιεί μιας συγκεκριμένη άδεια χρήσης και παρέχει λογισμικό το οποίο χρησιμοποιεί αυτή την άδεια χρήσης. Η Πρωτοβουλία Ανοιχτού Κώδικα υποστηρίζει όλες τις άδειες χρήσης λογισμικού ανοιχτού κώδικα συμπεριλαμβανομένης αυτή της Εταιρεία Ελεύθερου Λογισμικού. Αυτό το οποίο χωρίζει τα δύο κινήματα είναι το να υπάρχει απόλυτη ελευθερία στη διανομή του κώδικα.